Home widget top left

You can add widgets here from Admin->Appearance->Widgets

Blog
Reacties uitgeschakeld voor Geen regels maar communicatie

Geen regels maar communicatie

in Blog by Jolien Koole

community klein

‘Loslaten in vertrouwen’ is de titel van het in december 2012 uitgekomen advies van de Raad voor het openbaar bestuur. Het gaat over de zoektocht naar een nieuwe verhouding tussen overheid, markt én samenleving. De overheid is zoekende in haar rol, niet alleen omdat de kosten van de uitdijende overheid de pan uit rijzen, maar ook omdat door nieuwe media de initiatieven van burgers buiten de overheid om sneller en makkelijker tot stand komen. Het advies is er op gericht om te komen tot een overheid die in staat is de vitaliteit en veerkracht van de samenleving te ondersteunen en tot volle bloei te brengen. Dat betekent een verschuiving van de verzorgingsstaat naar de voorwaardenscheppende staat.

Een stukje citaat uit het rapport: “In de vorm waarin mensen hun betrokkenheid tonen, heeft een verschuiving plaatsgehad (…). Kleinschalige, losse en informele groepen winnen aan belang ten koste van geformaliseerde organisaties. Via sociale media is het niet ingewikkeld meer om een groepje gelijkgestemden te vinden, daarvoor hoef je geen lid meer te worden van een vereniging (…). Verwijten aan het adres van Nederlandse burgers en hun samenleving dat zij zich te weinig betrokken tonen of onvoldoende hun verantwoordelijkheid nemen blijken dus misplaatst. Politici en bestuurders die om nieuwe burgers vragen, beseffen niet dat de Nederlandse samenleving bestaat uit gedroomde burgers: mensen die actie willen zijn voor buurt, wijk of vereniging. Nieuwe en sociale media bieden mogelijkheden om het mobiliserende en organiserende vermogen van burgers en maatschappelijke organisaties in de netwerksamenleving nog verder te vergroten.”

Naarmate ik verder lees komen de dilemma’s die het met zich meebrengt om initiatieven van anderen te ondersteunen zonder daar zelf al te veel sturing aan te willen geven, steeds helderder op mijn netvlies. Bestaande verhouding komen volledig op hun kop te staan. In het rapport wordt gesproken van een paradigmashift. Ik zie de worsteling om mij heen als ambtenaren van het ministerie van EZ moeten leren op hun handen te zitten in afwachting van een vraag om ondersteuning; boeren afgeven op de wijze waarop het waterschap met hun vragen en suggesties omgaat en stadgenoten in Culemborg klagen dat besluiten over hun hoofd heen genomen worden. Maar hoe kom je uit het vastgeroeste rollenpatroon van politici, burgers, ambtenaren en media? We houden elkaar in een klem.

In het rapport worden vier vereisten genoemd die nodig zijn voor een voorwaardenscheppende staat:

  1. De nieuwe rolopvatting van de overheid (voor vrede en recht) heeft alleen kans van slagen als de domeinen markt (voor welvaart) en samenleving (voor zingeving en binding) met elkaar in balans zijn. Ieder domein moet in haar specifieke kracht staan en haar logica en eigenschappen aanwenden om winst op te leveren;
  2. De beleidsambtenaar die voorheen directieve nota’s schreef moet een burgergerichte houding aan gaan nemen en als procesbegeleider burgers met elkaar verbinden;
  3. Politici die daadwerkelijk ruimte geven aan particulier initiatief in plaats van politici die hechten aan hun formele macht en politiek primaat. En politici die weten om te gaan met een ander type kiezer, namelijk een kiezer die hen ook na voorkeurstem zal bekritiseren. Ze kunnen niet meer opereren vanuit formeel gezag, maar zullen dat telkens weer opnieuw moeten verdienen;
  4. De overheid kan sturen met geld, regels en door te communiceren. In een tijd waarin we minder regels willen en weinig financiële middelen hebben wordt communicatie het belangrijkste sturingsinstrument.  Een vierde vereiste, zo stelt het rapport, is dat aan ambtenaren hoge eisen gesteld worden aan de communicatieve vaardigheden.

Mijn hart maakte een sprongetje van herkenning. Jaren geleden zeiden we al bij de Maatschap voor Communicatie: “Communicatie is te belangrijk om aan de afdeling communicatie over te laten”. Ambtenaren en communicatieprofs hebben beiden een taak. Ron van der Jagt, voorzitter van beroepsvereniging voor communicatie Logeion, maakt onderscheid tussen communicatie als competentie – waar iedereen een rol in heeft – en communicatie als professie. Ambtenaren zullen hun communicatieve vaardigheden moeten gaan ontwikkelen en wij zullen als communicatieadviseurs nadrukkelijker de strategische adviesrol moeten pakken. Van der Jagt: “De kracht van communicatie zal in toenemende mate aan de voorkant van het strategie- en beleidsproces benut moeten worden. Inspraak wordt beginspraak, participatie wordt echt co-creatie. Daarbij zijn communicatieadviseurs er niet op de eerste plaats om beleid begrijpelijk te maken, maar om te helpen begrijpelijk beleid te maken.”

zie vervolg: Van ladder naar trap

zie blog: Communicatie voor profs

Comments are closed.