Home widget top left

You can add widgets here from Admin->Appearance->Widgets

Blog
Reacties uitgeschakeld voor Van ladder naar trap

Van ladder naar trap

in Blog by Jolien Koole

achtergrond-1e_markt klein

Sinds tientallen jaren experimenteren alle lagen van de Nederlandse overheid met burgerparticipatie. Dat gebeurt volgens de participatieladder die Sherry Arnstein in 1969 ontwikkelde. Met de participatieladder bepalen overheden in welke mate burgers kunnen deelnemen aan de planvorming (het ‘wat’) of de uitvoering (het ‘hoe’) van overheidsbeleid. De participatieladder gaat ervan uit dat de overheid het initiatief neemt en dat de burger volgt. Maar hoe kan de overheid inspelen op de omgekeerde situatie?

In november 2012 kwam de Raad voor het openbaar bestuur met een nieuwe kijk op participatie. In het rapport ‘Loslaten in vertrouwen’ gaat de raad in op de situatie waarin burgers het initiatief nemen en de overheid haar positie moet kiezen. De raad ontwikkelde een nieuw hulpmiddel: de ‘overheidsparticipatietrap’.

Alvorens in te gaan op de treden van de overheidsparticipatietrap volgt hier eerst een  citaat uit het rapport ‘Loslaten in vertrouwen‘. De paradigmashift om een voorwaardenscheppende overheid te realiseren omschrijft de Raad voor het openbaar bestuur als volgt:

“Het gaat niet (alleen) meer om het vergroten van de beïnvloedingsmogelijkheden voor burgers, organisaties en bedrijven via participatieve instrumenten. Die gaan er immers van uit dat de overheid iets wil en daarvoor burgers mee wil krijgen. De omslag begint juist door ervan uit te gaan dat wat nodig is in de eerste plaats groeit in de samenleving en haar gemeenschappen. Daarop volgend ontstaat vanuit die samenleving mogelijk de behoefte aan ondersteuning vanuit de overheid.”

Het rapport benadrukt dat er voor de overheid niet één ideale of beste rol bestaat. Het gaat juist om afstemming op de specifieke situatie. De traptreden waaruit de overheid kan kiezen, lopen van geen  naar veel bemoeienis. Dit zijn ze:

  • Loslaten – wanneer de overheid een taak helemaal loslaat, heeft ze inhoudelijk noch in het proces enige bemoeienis;
  • Faciliteren – de overheid kiest een faciliterende rol als het initiatief van elders komt en zij er belang in ziet om dat mogelijk te maken;
  • Stimuleren – de overheid heeft de wens dat bepaald beleid of een interventie van de grond komt, maar de realisatie daarvan laat ze over aan anderen. Ze zoekt slechts naar mogelijkheden om die anderen in beweging te krijgen;
  • Regisseren – andere partijen hebben een rol, maar de overheid hecht er belang aan de regie te hebben;
  • Reguleren – het zwaarste instrument dat de overheid in kan zetten is regulering door wet- en regelgeving.

Nog geen maand na de verschijnen van het rapport ‘Loslaten in vertrouwen’ startte  in mijn eigen woonplaats een initiatief voor cocreatie. Cocreatie Culemborg bestaat uit individuele burgers die rondom 12 thema’s kijken of ze initiatieven kunnen opstarten. Alle deelnemers hebben de wens de relatie tussen gemeente en burgers te versterken. Welke initiatieven zal dit opleveren? Welke positie zal de gemeente kiezen? Interessante tijden: kunnen we  de nieuwe samenwerking tussen overheid, markt en samenleving lokaal vormgeven?

Dit proces bij de gemeentelijke overheid heeft veel parallellen met mijn opdracht voor waterschap Groot Salland. Het ging om een evaluatie van het project Salland Waterproof met als centrale vraag: “Wat zijn de kritische succesfactoren en leerpunten voor effectieve interactieve planvorming en -uitvoering in een gebied met wateropgaven?” Vanuit de hier beschreven ‘trap’ geredeneerd heeft het waterschap de rol gekozen van ‘stimuleren’. Voor de realisatie werd veel inzet van de betrokken agrariërs gevraagd omdat ze er zelf beter van werden, maar het waterschap had ook eigen wensen. Een mooie win-win.

zie ook: Geen regels maar communicatie

zie ook: Salland Waterproof

Comments are closed.